Öz IP-ni öyrənmək

Siz internernetə çıxdığınız öz IP-ni bilmək üçün, sadəcə aşağıdakı linklə keçərək öyrənə bilərsiniz.

http://2ip.ru/

http://www.ip-ping.ru/

http://2ip.com.ua/ru/

Qırmızı rənglə qeyd olunanların üsttündə siz öz IP ünvanınızı görəcəksiniz.

DAVAMINI OXU

Faylların və qovluqların kopyalanması

Əgər Siz kompüterdən dəyərli istifadə etməyə istəyirsinizsə, onda kopyalanmanı öyrənmək lazımdır. Kopyalama – bu faylların və qovluqların bir yerdən başqa yerə yerləşdirilməsidir. Yəni, əgər Siz fleşkaya və ya diskdən hansısa bir informasiyanı kompüterə köçürtmək istəyirsinizsə, onda bunu kopyalamanın köməyi ilə edə bilərsiz.

Kopyalamanın bir neçə üsulu var. Amma biz universal üsüla baxacağıq. Bu üsulla kompüterə CD və ya DVD diskdən informasiyanı keçirtmək, və ya əksinə kompüterdən disketə faylları və qovluqları keçirtmək, fleşkadan və fleşkaya yazmaq olar. Həmçinin kopyalamanın köməyi ilə fotonu və ya videonu, fotoaparatdan (videokameralar),  mobil telefondan və kompüterə qoşulan başqa qurğulardan köçürtmək olar.

İndi isə təcrübəyə keçəcəyik. Əvvəlki dərsdə dediyimiz kimi, fayllarla və qovluqlarla əhəmiyyətli əməliyyatların əksəriyyəti mausun sağ düyməsi vasitəsilə yerinə yetirilir. Və kopyalama istisna deyil.

Necə köçürmək

Başqa yerə kopyalamaq istəyiniz fayl və ya qovluq üzrə mausun sağ düyməsiylə klikləyin, açılmış siyahıda «Kopylamaq»-a(Копировать/Copy) basın.

Bundan sonra kompüterdə siz faylı və ya qovluğu kopyalamaq (keçirtmək) istəyidiniz yeri açmaq lazımdır. Bu D Lokal diski, «Mənim sənədlərimin»(Мои документы), fleşkanın və ya disketin  ola bilər.

Sonra boş yer (ağ sahə üzrə) üzrə mausun sağ düyməsiylə klikləyin və siyahıdan «Yerləşdirmə»(Вставить/Paste) seçin.

Buda son. İndi bu fayl və ya qovluq iki yerdə var — haradan biz onu götürdük, və orada, hara daşıdıq (kopyaladıq).

İndi mən nümunədə göstərəcəyəm, bunu necə etmək lazımdır. Yalnız bir fayl və ya bir qovluğu yox, birdən bir neçə fayl və qovluq kopylanacaq.

Əvvəlcə kopiyalamaq üçün nəzərdə tutulan bir neçə fayl və qovluqlar seçmək lazımdır. Deməli bu belə edilir:

Kopyalamaq istədiyiniz faylların və qovluqların yanında boş yerə kursor yerləşdirin.

Mausun sol düyməsini basın və, onu buraxmadan, düzbucaqlı dördbucaqla lazımlı faylları və qovluqları dairələyin. Onlar rəngini dəyişdikdə, bu bildirəcək ki, fayllar və qovluqlar seçilmişdir. Siçanın sol düyməsini buraxın.

İndi seçilmiş faylları və qovluqları kopyalayacağıq:

İstənilən seçilmiş nişan (fayla, qovluğa) üzrə mausun sağ  düyməsiylə klikləyin. Siyahı açılacaq, ordan «Köpyalamaq»(Копировать/Copy) bəndi  seçmək lazımdır.

Sonra kompüterdə bu faylları və qovluqları yerləşdirmək istəyimiz yeri açmaq lazımdır. Bu D Lokal diski, «Mənim sənədlərimin»(Мои документы), fleşkanın və ya disketin  ola bilər.

Və, nəhayət, boş yer (ağ sahə üzrə) üzrə mausun sağ düyməsiylə basın və çıxmış siyahıdan «Yerləşdirmə» (Вставить/Paste) bəndi seçin.

Tamam! Fayllar və qovluqlar yeni yerə keçdi. Yəni, onlar indi iki yerdə: əvvəlki və yeni yerdədir.

Narahat olmayın, hər şey ilk baxışda göründüyü kimi çətin deyil. Yalnız bir az məşq etmək lazımdır. Uğurlar!

DAVAMINI OXU

Fayl və qovluq nədir, fayl və qovluqların fərqləri?

Fayl və qovluq

Kompüter dünyasında xüsusi sözlər var ki, digər adamları anlamaq üçün, mənasını bilmək lazımdır. Bu sözlər çox deyil, asanlıqla onları yadda saxlamaq olar. Əsas kompüter anlayışı — bu fayl və qovluqdur.

Bütün kompüterdə olan işarələri fayl adlandırmaq qəbul edilmişdir, onlar üçün qutular isə — qovluqlar adlanır.Onları biri-birindən rənginə və formasına görə  fərqləndirmək olar. Fayllar və istənilən formada istənilən rəngdə olur. Məsələn, belə:

  

Qovluqlar isə yalnız sarı rəngli və kvadrat formalı olur. Onlar təxminən bax belə görünür:

Düzdür, qovluqlar həm də şəkillərlə bəzədilmiş olur. Onların sayı elə də çox deyil — cəmi bir neçə ədəddir. Bəzi kompüterlərdə digər rəngli qovluqlara rast gəlmək olar. Məsələn, Windows Vista yaşil rəngli bir neçə qovluq.

Faylları və qovluqlarla arasında fərq nədədir?

Bütün  kompüterdə daxil olan məlumatları, faylları adlandırmaq qəbul olunub. Yəni, mahnı — bu fayldı, foto — bu fayldı, və sənəd — fayldı, film də, və hamısı… Qovluqlar, fayllar üçün — qutu kimidir. Qovluq — bu boş qutudur, ona  (musiqi, rəsm, sənədlər, video, yəni fayllar) qoya bilərik.

Məsələn, bizim kompyuterdə üç film, dörd şəkil və beş sənəd var. Və onlar hamısı bir yerdədir. Yəni, bizim on iki  faylımız var. Biz rahatlığı üçün onları ayrı-ayrı qutu üzrə yerbəyer edə bilərik.  Məsələn, filmləri qovluğa yiğaraq adını «filmlər», fotolari qovluğa yiğaraq adını «fotolar», sənədləri qovluğa yiğaraq adını «sənədlər» qoya bilərik.

DAVAMINI OXU

Kompüterin düzgün söndürməsi

Biz kompüteri, üzərində ki xüsusi düyməylə işə salırıq.

Amma onu söndürmək başqa cür lazımdır.

Açıq olan bütün faylları, qovluqları və proqramları bağlayın və aşağıda solda «Start»(Пуск) düyməsini basın.

və ya

Düzbucaqlı pəncərə açılacaq.

Əgər Sizin kompüterinizdə Windows XP əməliyyat sistemidirsə, onda bu pəncərənin aşağısındada «Shut down»(Выключить компьютер) düyməsi olacaq. Onu basın.

Ekran mərkəzində kiçik düzbucaqlı pəncərə çıxacaq. Bizi «Shut down»(Выключение) düyməsi  maraqlandırır.

Məhz ona və basmaq lazımdır ki, kompüteri düzgün söndürmək üçün. Siz bu düyməni basdıqdan sonra, bir neçə saniyə gözləyin. Ekran sönəcək və kompüter susacaq — bu bildirəcək ki, kompüter söndürülmüşdür.

Əgər Sizin kompüteriniz Windows Vista əməliyyat sistemində işləyir, onda «Start»(Пуск) düyməsinə basma vaxtı bir az başqa pəncərəni açılacaq, onun aşağısında, oxla kiçik düymə var.

Kompüterin düzgün söndürməsi üçün bu düyməni basmaq lazımdır. Əlavə pəncərə çıxacaq, hansında ki, «Shut down»(Завершение работы) bəndini basmaq lazımdır, sonra kompüter sönəcək.

Amma əgər sizin kompüteriniz Windows 7-dədir , o kompüterin söndürülməsi üçün «Start»(Пуск) düyməsini basın və açılmış pəncərədə «Shut down»(Завершение работы) düyməsini basın.

Kompüter sönəcək.

Daha heç nə basmaq lazım deyildir. Əlavə olaraq, qidalanmanı kəsmək olar — rozetkadan kabeli çıxartmaq və ya uzadıcıda düyməni basmaq. Amma bu tamamilə vacib deyil, kompüter onsuz da söndürülmüşdür.

Kompüteri söndürmək məhz belə lazımdır. Başqa cür söndursəniz gələcəkdə problemlər yarana bilərlər.

DAVAMINI OXU

Diski, disketi, fleşkanı necə açmaq olar?

Diski, disketi, fleşkanı necə açmaq olar?

Müasir kompüterə biz praktik olaraq istənilən texnikanı qoşa və praktik olaraq istənilən qurğunu aça bilər. Kompüterə fotoaparatı , videokameranı, mobil telefonu qoşmaq olar, musiqi disklərinə qulaq asmaq və DVD-da filmlərə baxmaq olar.

Bu dərsdə biz kompüterdə diski, disketi və fleşkanı açmağı öyrənəcəyik.

Əgər Sizdə noutbukdursa, burada klikləyin

Kompüterdə diski, disketi və ya fleşkanı açmaq üçün, əvvəlcə onları yerləşdirmək lazımdır.

Disketdən başlayaq:

Sistem blokuna baxın:

Disketi biz alt dəliyə qoyuruq:

Belə dəlik çox müasir kompüterlərdə yoxdur. Məsələ ondadır ki, disketlər köhnəlmiş hesab edilir, və çox kompüterlərdə sadəcə onlar açmaq mümkün deyil. Əgər Sizin kompüterinizdə bu qurğu yoxdursa, onda növbəti abzas buraxa bilərsiniz.

Üzrə ox çəkilmiş istiqamətdə disketi qoyuruq, axıra kimi içəriyə salırıq. Disketi yerləşdirdinizdən sonra, «Mənim kompüterimə»(Мой компьютер/My computer) girin.

Sonra iki dəfə nişan üzrə mausun sol düyməsiylə klikləyin

«Disk 3,5» ( Və (A)):

Sizdən qarşısında disketin üzərində(içində) olan fayllar və qovluqlar o açılacaq.

Kompüterdən disketi çıxartmaq üçün, başlanğıc üçün bütün faylları və qovluqları bağlamaq lazımdır, hansılar ki, Siz disketdə açıqdır. Sonra dəliyin altında kiçik düyməni basmaq lazımdır. Disket kompüterdən tullanaraq çıxır.

İndi CD-i və ya DVD-i diskləri açmaq haqqında:

Kompüterdə disklər üçün sistem blokunda xüsusi çıxan bir şey var. O diskdaxiledici adlanır.

CD/DVD diskdaxiledici:

Biz ona diski yerləşdirə bilərik, lazımdır ki, diskdaxiledici kompüterdən «çıxsın». Bunun üçün onun altında kiçik düyməni basın. Nə vaxt ki, diskdaxiledici irəli gələcək, ona sizin diskinizi qoyun. Bu musiqiylə və ya filmlə disk ola bilər. Diski aşağı parlaq tərəfindən qoymaq lazımdır.

Yeri gəlmişkən, iki tərəfdə parıldayan disklər olur. Bu ikitərəfli DVD-disklərdir. Yəni yazı ikinci tərəfdə də var.

Diskdaxiledici geri «getsin» deyə, onun altında kiçik düyməni yenidən basın.

Diski yerləşdirdikdən sonra, Siz 15 saniyə gözləyin: disk bəlkə özü kompüterdə açıla bilər (disklər belə olur ki, filmlər və musiqi yazılmışdır, onlar özləri açılır). Əgər bu olmadısa, onda «Мy document»(Мои документы) nişanını açın.

Sonra iki dəfə «CD-diskdaxiledici» nişanı (həmçinin o CD-RW adlana bilər, DVD, DVD-RW diskdaxiledici) üzrə mausun sol düyməsiylə klikləyin.

O açılacaq pəncərədə, diskdə yazılanlar qörünəcək.

İndi isə kompüterdə fleşkanın açmağını öyrənəcəyik. Fleşka belə görünür :

Kompüterdə fleşkanı açmaq üçün, onu sistem blokunda xüsusi dəliyə yerləşdirmək lazımdır:

Bir neçə belə dəlik Siz həmişə digər tərəfdən, sistem blokun arxasından tapacaqsınız. Müasir kompüterlərdə fleşka üçün belə dəliklər ön tərəfdəndə var.

Siz dəliklərin birinə fleşkanı yerləşdirdikdən sonra, «My computer»(Мой компьютер) açın.

Orada yeni nişan çıxmalıdır. Məsələn, belə:

Adətən bu nişan «Çıxarılan disk» adlanır. Ona iki dəfə mausun sol düyməsiylə klikləyin. Sizin qarşınızda fleşkada yazılmış fayllar və qovluqlar açılmalıdır.

Kompüterdən fleşkunu çıxartmazdan əvvəl, sağda aşağıda (saatın yanında) xüsusi nişanı siçanın bir dəfə sol düyməsiylə basın.

Yaddaş qurğusunun təhlükəsiz çıxartması:

«Təhlükəsiz çıxartma USB üçün Yaddaş qurğusu» mesajı çıxacaq. Ona mousla bir dəfə sol düyməsiylə klikləyin. Mesaj «Avadanlıq çıxarıla bilər» görünür. İndi Siz kompüterdən fleşkanı çıxarda bilərsiniz.

DAVAMINI OXU

Qovluğu Necə Yaratmaq olar?

Qovluğu Necə Yaratmaq olar

Yeni qovluğu yaratmaq üçün bir neçə üsul var. Biz qovluqları bu üsullardan biriylə yaratmağı öyrənəcəyik, sonra istənilən başqa kompüterdə təkrarlaya biləcəksiniz.

Qovluğu Necə Yaratmaq olar:

Mausun sağ düyməsiylə boş yerdə klikləyin. Belə siyahı çıxmalıdır.

Bu siyahı «menyu» adlanır.

Kursoru «Создать»(Create) bəndinə yönəldin. Daha bir əlavə pəncərə çıxacaq, hansında ki, ən yuxarı üst bəndə kursoru «Папку»(New folder) yönəldib və mausun sol düyməsinə basmaq lazımdır.

Yeni qovluq çıxmalıdır. Hərflər hər hansı rənglə rənglənəcək və qırpınacaq. Bu bildirir ki, qovluq artıq yaradılmışdır, və kompüter Sizə onun üçün adı daxil etməyi təklif edir.

Qovluqları, biz istədiyimiz kimi adlandırmaq üçün, başlanğıc üçün baxmaq lazımdır, hansı kompüterdə hansı dil seçilmişdir. Aşağıda sağda seçilmiş dil göstərilmişdir, o iki ingilis hərfiylə göstərilir.

RU — bu rus dilidir, EN — bu ingilis dilidir və AZ — bu azərbaycan dilidir.

Əlifbanı dəyişdirmək üçün, bu iki hərfi mausun sol düyməsiylə basın və siyahıdan lazımlı dili seçin.

Qovluq üçün daxil edilmiş sözü yadda saxlamaq üçün, boş yerə klikləyin.

Qovluq hazırdır!

DAVAMINI OXU

Silinmiş faylların bərpa edilməsi

Biz «Faylı və qovluğu necə dəyişdirmək olar? Mausun sağ düyməsi» dərsində kompüterdən faylları və qovluqları silməyə öyrəndik. Amma belə onlar tamam silinmir.

Silinən fayllar və qovluqlar, kompüterin xüsusi bölməsinə düşürlər. O «Səbət»(Корзина/Recycle bin) adlanır.

Səbət(Корзина/Recycle bin) – bu iş stolunda nişandır. Ora biz kompüterdən silinən hər şeyi ora düşür. Bu bildirir ki, bütün silinmiş  qovluqlar və fayllar qaytarmaq olar. Amma onları tamamilə silmək olar.

Windows səbəti

«Səbəti»(Корзина/Recycle bin) açın. Siz kompüterdən hansısa bir vaxt silinmiş faylları və qovluqları görəcəksiniz. «Səbətdən» faylı (qovluğu) bərpa etmək üçün, yəni kompüterə geri qaytarmaq, ona mausun sağ düyməsiylə klikləmək lazımdır. Kompüter üçün komandaların siyahısı açılacaq. Sizə burdan siyahıda «Bərpa etmək» bəndini seçmək lazımdır.

Bundan sonra siz basdınız, fayl və ya qovluq, yox olacaq. Bu bildirir ki, o öz əvvəl silidiyi yerinə qayıtdı. Yəni, əgər qovluq əvvəl «Mənim sənədlərimdə» idisə, onda o «Mənim sənədlərimə» geri qayıdacaq.

Əgər Siz xatırlamırsınızsa və ya bilmirsinizsə, əvvəl silinmiş fayl və ya qovluq harada idi?! Yəni, Siz «Səbəti» açdınız, orada hansısa faylı gördünüz və onu qaytarmaq istəyirsiniz, amma xatırlamırsınız, o əvvəl harada yerləşirdi. Bunu bilmək üçün, maraqlandıran faylı və ya qovluğu basmaq və açıq «Səbətin» pənəcərəsinə ən aşağısına baxmaq lazımdır.

Bu tam o yer di ki, hansından, fayl(qovluq) silinmişdi. Yəni, o oraya da qayıdacaq. Mənim nümunəmdə o D Lokal diskin , «Работа» qovluğuna qayıdacaq.

Diqqət: «Səbətdən» yalnız  kompüterdən silinmiş fayllar və qovluqlar bərpa etmək olar. Əgər Siz CD və ya DVD-dən , disketdən, fleşkadan faylları(qovluqları) sildinizsə, onda onları «Səbətdən» bərpa etmək alınmayacaq. CD(DVD) disklərldən informasiya tamamilə silinir – silinmişi  qaytarmaq biz bacarmayacağıq. Fleşkadan və disketdən  silinənləri xüsusi proqramın köməyi ilə qaytarmaq olar(bu haqda növbəti dərslərdə.

DAVAMINI OXU

Windows əməliyyat sistemi nədir?

Microsoft Windows Əməliyyat sistemi

Əməliyyat sistemi — bu, kompüterin əsas proqramıdır. Onsuz biz hətta kompüterə daxil ola bilmərik. Windows — əməliyyat sistemi.
Biz kompüteri işə saldığı zaman, onda şəkil və cürbəcür nişanlar, düymələr, pəncərələr və s. görürük. Bütün bu gözəllik, bütün bu düymələr, pəncərələr, oxlar və başqa şeylər — bu ümülikdə əməliyyat sistemidir.

Əməliyyat sistemləri çox deyil. Demək olar ki, bütün kompüterlərdə Windows quraşdırılmışdır, çünki o — ən sadə və rahatdır. Bu sistemin bir neçə versiyası var — 95, 98, 2000, NT, XP, Vista, Windows 7, Me. Onlar öz aralarında buraxılış tarixi ilə seçilir. Nə qədər köhnə versiya əməliyyat sistemi olarsa, onda nöqsanları çoxdur. Hazırda ən yeni versiyası Windows 7-dir. Lakin bir çox insanlar Windows XP əməliyyat sistemi istifadə edirlər. Fikrimcə, düzgün də edirlər. XP əməliyyat sistemi kifayət qədər etibarlı və sürətlidir. Vista və Windows 7 kompüter böyük güc tələb edir, ona görə kompüter tez-tez ilişir. Bəzi proqramlar Vista-ya və Windows 7-ə qoymaq olmaz, onlar sadəcə onun üçün yaramır. Düzdür, deyirlər ki, Windows 7 əməliyyat sistemi ən yaxşı sistem olmağa, bütün mümkün olan şansları var.

Necə bilmək olar ki, kompüterdə hansı əməliyyat sistemi quraşdırılıb?

Kompüter işə düşduşdüyü zaman(onun yüklənməsi zamanı, demək də olar) burada əməliyyat sisteminin adı adətən yazılır.
Əgər belə yazı, onda bu Sizin kompyuterdə Windows XP əməliyyat sistemi quraşdırılıb:

Əgər belədirsə — onda Sizdə Windows Vista:

Əgər bu yazını görürsünüz, o deməkdir ki, Sizin kompüterdə Windows 7 quraşdırılıb:

Əgər kompüterə yüklənməsi zamanı heç bir yazı yoxdursa, onda «Mənim kompüter» (Мой компьютер) nişanı vasitəsilə əməliyyat sisteminin versiyasını görmək olar. Bunun üçün «Start»-ı açın, yazıdan «Mənim kompüter» (Мой компьютер)seçərək, mousun sağ düyməsini basın və açılan siyahıda  «Xüsusiyyətlər»( Свойства) bəndini seçin.

Аçılan pəncərədə yazılacaq ki, hansı əməliyyat sistemi kompüterdə quraşdırılıb.

Digər əməliyyat sistemləri, çox deyil. Onlardan bir çoxlarına nadir hallarda rast gəlmək olar. Düzdür, müəyyən kateqoriya insanlar, Linux əməliyyat sistemi ilə işləməyə üstünlük verir. Bu insanların proqramçı adlandırmaq olar. Linux əməliyyat sistemi haqqında və digər az yayılmış əməliyyat sistemlər haqqında ola bilsin gələn dəfə yazaram.

DAVAMINI OXU